нумар 8

15 лістапада 2011

АЎТАПАРТРЭТ З ЛЮСТЭРКАМІ

Студыя мэтра

• Адам Паморскі
• Пераклад — асобны род літаратуры

АЎТАПАРТРЭТ +разгарнуць

ЛЮСТЭРКІ +разгарнуць

Практычны дапаможнік для мастакоў

• Маргарыта Аляшкевіч
• Дзевяць прычынаў не любіць беларускую літаратуру

Архіўны каталог

• Часопіс "Узвышша"
• Няпоўная калекцыя

Мастацкі пленэр

• Генрых фон Кляйст
• Землятрус у Чылі. Апавяданне

НАТУРШЧЫКІ

ПАРТРЭТЫСТЫ

ТЭКСТЫ

Ян Якаб Слаўэрхоф (Jan Jacob Slauerhoff) 1898 – 1936

Наўкол — марскі прастор... Вершы



Нявольнікі

(De Dwangarbeiders)

Кітайцы-кулі ў гаванях да скону
Яднаюць з рытмам стогны ля вады,
І грузяць ад Шанхаю да Кантону
Тавары Паднябеснай на суды.

Адданыя зададзенаму кроку,
Пад вечны рытм нясуць па трапах кладзь,
Бывае, што глядзяць на боль звысоку —
Здаецца, нават плечы не смыляць.

Дамы для кулі — ліхтэры і джонкі,
Дзе вабіць непрытомнасцю ляжак.
Паэты ж рэдка выглядаюць вонкі
З гарбатняў — ім без рытму аніяк.

“Уславім ладу вышняга бясспрэчнасць!
Усё пад небам вартае пахвал”.
Ды не, мы бачым побач супярэчнасць.
Гарбатня — тут. Крыху вышэй — прычал.

“Праводзяць кулі ноч у снах трывожных.
Ці можа супакоіцца паэт?”
Не: як пятля — пракляцце для астрожных,
Так для паэтаў — літасцівы свет.

І хтосьці ўбачыць з глыбіні Сусвету:
Іх лёс — заўжды дзяліць адну журбу.
Выносіць словы з цішыні — паэту,
Выносіць грузы з карабля — рабу.

У рытме іх адзіная надзея
Не паддавацца болю і бядзе:
Паэт, яго згубіўшы, звар’яцее,
А раб, яго згубіўшы, упадзе.

Прыходзіць час — здымаюць кулі ношы,
Чакае іх абед і цішыня.
Няма ў паэта гэтае раскошы,
Сваю пакуту церпіць ён штодня.

Яму жыццём пастаўленая ўмова,
Каб, як вар’ят, ён быў усім чужы
І каб з маўчання нёс за словам слова
У вечным рытме верша — да мяжы.

Канец

(Het Einde)

Калісь я чорнай жыў тугой,
Яна — як след ад ран,
І дыхаў думкай я такой:
Вярнуць здалее мне спакой
Далёкі акіян.

І вось ад берагу адплыў,
Наўкол — марскі прастор адно,
Алены болей не відно
І цень Да Кунья знік даўно,
Ды цягне зноў, нібы прыліў

Зямля, прытулак цёмны мой.
Я ўведаў, што спакой — падман:
Не суша і не акіян,
А дошкі след, што з’еў туман
Ці змыў прыбой.

Від на Макао з вяршыні гары

(Uitzicht op Macao van Monte af)

Гару пакінуў ранак без убору —
Вяршыню агаліў расталы змрок.
Вунь канакрад чакае прыгавору,
Вунь сохне джонка ад яго за крок.

Пяску нанесла хвалямі на ўзморак,
Але суды ўваходзяць лёгка ў док.
А што ў завулках? Горай за паморак
Катуе голад ціхі гарадок.

Штодня ў жыццё прыходзяць немаўляты,
Вяртаюцца штодня старыя ў прах,
Сплываюць джонкі і імчаць дахаты,
Вітае пушка ноч па вечарах.

Усё як і калісьці: схіл пакаты,
Заходы, джонкі, стрэлы і раскаты.
Неспасцігальны лёс прарочыць страты...
Я крок свой чую рэхам у гарах.

Камоэнш

(Camoës)

Ён, аўтар “Лузіяд”, хацеў бадзяцца,
Хацеў быць вольным, кратам насупор,
Ды лёс яго — як катаржная праца
І дар нябёс: пражыць свой мужны твор.

Ён, вязень і ўцякач, стаў забывацца,
Што здрадлівая слава з даўніх пор,
Што муза не ратуе нас, паяцаў, —
І ад чумы, знясілены, памёр.

Нам, лёс асуджаным змагаць упарта,
Заўсёды помніць гэты прыклад варта,
Бо ператворыць гора мару ў пыл.

Бо так заўжды было, і ёсць, і будзе,
Калі з жыццём з апошніх б’ешся сіл,
Пакуль крывёй твае не сыдуць грудзі.

Прадказанне

(De voorteekenen)

Люляе белых зімародкаў
Вада ля зялёных галінаў,
І яна крычыць мне пра гэта
Чароўным голасам: “Яны — прыкмета
Удачы!”
А я далей за яе бачу,
Як ляціць з далечыні, што смугою адзета,
Чорная птушка горных далінаў.

Накцюрн

(Nocturne)

Навошта серэнада?
Ты й так сустрэчы рада,
Забыўшыся на сон.
Павее ветрык свежы,
І, скінуўшы адзежы,
Ты выйдзеш на балкон.

І я прыйду, каб вусны
Спазналі смак спакусны,
Каб з-за балконных крат
Дапасці да бясплодных
Грудзей, пакуль халодных,
Саспелых акурат.

Кляну я перашкоду,
Што нішчыць асалоду,
Глыбейшую стакроць
Ад ведання, што путы
Пасля такой пакуты
З’яднаюць дух і плоць.

І ток крыві шалёнай
Красуні распалёнай,
І скуры пах п’яны...
І жарсная трывога,
Бо ты ўжо без нічога,
О прывід мой начны!

Я любы, я чаканы,
Але апанаваны
Праблемаю адной:
З любоўю ўсё цудоўна,
А тут — пруты раптоўна!
І ты — як за сцяной.

Але мой боль не вечны:
Балкон твой недарэчны —
Нібыта цноты пас.
Адчайна вабіць мэта,
І агароджа гэта
Наўрад ці спыніць нас.

пераклад з нідэрландскай — Ганна Янкута

© Ганна Янкута, пераклад, 2009.

 

• <p><a name="niavolniki"></a><h2>Нявольнікі</h2><h3>(De Dwangarbeiders)</h3>Кітайцы-кулі ў гаванях да скону<br/>Яднаюць з рытмам стогны ля вады,<br/>І грузяць ад Шанхаю да Кантону<br/>Тавары Паднябеснай на суды.<br/><br/>Адданыя зададзенаму кроку,<br/>Пад вечны рытм нясуць па трапах кладзь,<br/>Бывае, што глядзяць на боль звысоку —<br/>Здаецца, нават плечы не смыляць.<br/><br/>Дамы для кулі — ліхтэры і джонкі,<br/>Дзе вабіць непрытомнасцю ляжак.<br/>Паэты ж рэдка выглядаюць вонкі<br/>З гарбатняў — ім без рытму аніяк.<br/><br/>“Уславім ладу вышняга бясспрэчнасць!<br/>Усё пад небам вартае пахвал”.<br/>Ды не, мы бачым побач супярэчнасць.<br/>Гарбатня — тут. Крыху вышэй — прычал.<br/><br/>“Праводзяць кулі ноч у снах трывожных.<br/>Ці можа супакоіцца паэт?”<br/>Не: як пятля — пракляцце для астрожных,<br/>Так для паэтаў — літасцівы свет.<br/><br/>І хтосьці ўбачыць з глыбіні Сусвету:<br/>Іх лёс — заўжды дзяліць адну журбу.<br/>Выносіць словы з цішыні — паэту,<br/>Выносіць грузы з карабля — рабу.<br/><br/>У рытме іх адзіная надзея<br/>Не паддавацца болю і бядзе:<br/>Паэт, яго згубіўшы, звар’яцее,<br/>А раб, яго згубіўшы, упадзе.<br/><br/>Прыходзіць час — здымаюць кулі ношы,<br/>Чакае іх абед і цішыня.<br/>Няма ў паэта гэтае раскошы,<br/>Сваю пакуту церпіць ён штодня.<br/><br/>Яму жыццём пастаўленая ўмова,<br/>Каб, як вар’ят, ён быў усім чужы<br/>І каб з маўчання нёс за словам слова<br/>У вечным рытме верша — да мяжы.<br/><a name="kanec"></a><h2>Канец</h2><h3>(Het Einde)</h3>Калісь я чорнай жыў тугой,<br/>Яна — як след ад ран,<br/>І дыхаў думкай я такой:<br/>Вярнуць здалее мне спакой<br/>Далёкі акіян.<br/><br/>І вось ад берагу адплыў,<br/>Наўкол — марскі прастор адно,<br/>Алены болей не відно<br/>І цень Да Кунья знік даўно,<br/>Ды цягне зноў, нібы прыліў<br/><br/>Зямля, прытулак цёмны мой.<br/>Я ўведаў, што спакой — падман:<br/>Не суша і не акіян,<br/>А дошкі след, што з’еў туман<br/>Ці змыў прыбой.<br/><a name="vid"></a><h2>Від на Макао з вяршыні гары</h2><h3>(Uitzicht op Macao van Monte af)</h3>Гару пакінуў ранак без убору —<br/>Вяршыню агаліў расталы змрок.<br/>Вунь канакрад чакае прыгавору,<br/>Вунь сохне джонка ад яго за крок.<br/><br/>Пяску нанесла хвалямі на ўзморак,<br/>Але суды ўваходзяць лёгка ў док.<br/>А што ў завулках? Горай за паморак<br/>Катуе голад ціхі гарадок.<br/><br/>Штодня ў жыццё прыходзяць немаўляты,<br/>Вяртаюцца штодня старыя ў прах,<br/>Сплываюць джонкі і імчаць дахаты,<br/>Вітае пушка ноч па вечарах.<br/><br/>Усё як і калісьці: схіл пакаты,<br/>Заходы, джонкі, стрэлы і раскаты.<br/>Неспасцігальны лёс прарочыць страты...<br/>Я крок свой чую рэхам у гарах.<br/><a name="camoes"></a><h2>Камоэнш</h2><h3>(Camoës)<br/></h3>Ён, аўтар “Лузіяд”, хацеў бадзяцца,<br/>Хацеў быць вольным, кратам насупор,<br/>Ды лёс яго — як катаржная праца<br/>І дар нябёс: пражыць свой мужны твор.<br/><br/>Ён, вязень і ўцякач, стаў забывацца,<br/>Што здрадлівая слава з даўніх пор,<br/>Што муза не ратуе нас, паяцаў, —<br/>І ад чумы, знясілены, памёр.<br/><br/>Нам, лёс асуджаным змагаць упарта,<br/>Заўсёды помніць гэты прыклад варта,<br/>Бо ператворыць гора мару ў пыл.<br/><br/>Бо так заўжды было, і ёсць, і будзе,<br/>Калі з жыццём з апошніх б’ешся сіл,<br/>Пакуль крывёй твае не сыдуць грудзі.<br/><a name="pradkazanne"></a><h2>Прадказанне</h2><h3>(De voorteekenen)<br/></h3>Люляе белых зімародкаў<br/>Вада ля зялёных галінаў,<br/>І яна крычыць мне пра гэта<br/>Чароўным голасам: “Яны — прыкмета<br/>Удачы!”<br/>А я далей за яе бачу,<br/>Як ляціць з далечыні, што смугою адзета,<br/>Чорная птушка горных далінаў.<br/><a name="nocturne"></a><h2>Накцюрн</h2><h3>(Nocturne)</h3>Навошта серэнада?<br/>Ты й так сустрэчы рада,<br/>Забыўшыся на сон.<br/>Павее ветрык свежы,<br/>І, скінуўшы адзежы,<br/>Ты выйдзеш на балкон.<br/><br/>І я прыйду, каб вусны<br/>Спазналі смак спакусны,<br/>Каб з-за балконных крат<br/>Дапасці да бясплодных<br/>Грудзей, пакуль халодных,<br/>Саспелых акурат.<br/><br/>Кляну я перашкоду,<br/>Што нішчыць асалоду,<br/>Глыбейшую стакроць<br/>Ад ведання, што путы<br/>Пасля такой пакуты<br/>З’яднаюць дух і плоць.<br/><br/>І ток крыві шалёнай<br/>Красуні распалёнай,<br/>І скуры пах п’яны...<br/>І жарсная трывога,<br/>Бо ты ўжо без нічога,<br/>О прывід мой начны!<br/><br/>Я любы, я чаканы,<br/>Але апанаваны<br/>Праблемаю адной:<br/>З любоўю ўсё цудоўна,<br/>А тут — пруты раптоўна!<br/>І ты — як за сцяной.<br/><br/>Але мой боль не вечны:<br/>Балкон твой недарэчны —<br/>Нібыта цноты пас.<br/>Адчайна вабіць мэта,<br/>І агароджа гэта<br/>Наўрад ці спыніць нас.</p><br/><br/><p style="text-align:right"><em>пераклад з нідэрландскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a></em></p><br/><p class="rights">© Ганна Янкута, пераклад, 2009.</p><br/><p class="mt15"><a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Slauerhoff, Jan Jacob/Slauerhoff_vershy.pdf"><img class="text" alt='Slauerhoff, Jan Jacob.pdf' src="/img/icons/pdf.gif"/></a> <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Slauerhoff, Jan Jacob/Slauerhoff_vershy.doc"><img class="text" alt='Slauerhoff, Jan Jacob.doc' src="/img/icons/doc.gif"/></a></p><br><br><a href='PS_PAGE_LINK'>чытайце цалкам на prajdzisvet.org</a>

  Дадаць у ЖЖ
• Tweet

пакінуць каментар

Імя*:

Каментар*:

Увядзіце код*:

каментаваць