Фэрнанду Пэсоа (Fernando Pessoa) - Партугальскае мора. Вершы

Партугальскае мора Вершы

Сваю радзіму, якою ён называў партугальскую мову, Фэрнанду Пэсоа прыдбаў у 17 гадоў, калі пераехаў з Паўднёвай Афрыкі, дзе жыў з пяцігадовага ўзросту, у Партугалію. Да гэтага ён пісаў вершы па-ангельску. У 1918 годзе у Пэсоа выйшаў англамоўны зборнік “35 санэтаў”. Прапануем вашай увазе пераклады твораў Фэрнанду Пэсоа з абедзвюх моваў, на якіх пісаў паэт.

Аўтапсіхаграфія

(Autopsicografia)

Паэт не шчыры ніколі,
Хоць праўда ў кожным сугуччы
Баліць прыдуманым болем,
Калі сапраўды балюча.

А потым яго чытач
Не двум гэтым болям, а трэцяму
Дасць веры й даверыць свой плач,
Хоць не павінна балець яму.

Так круціцца па-вар’яцку
І плача слязой чужой
Катрынка, машынка, цацка,
Што людзі завуць душой.

пераклад з партугальскай — Андрэй Хадановіч

Партугальскае мора

(Mar Português)

О салёнае мора, наш вечны палон!
Соль твая — партугальскія слёзы здавён.
Плачуць маці — скараюць сыны далягляд,
Плачуць дзеці — не вернуцца бацькі назад,
І нявесты — бо спяць у прадоннях марскіх
Заваёўнікі мора — каханыя іх.

Сэнс у гэтых ахвярах тады толькі ёсць,
Калі ў душах — прастораў марскіх прыгажосць.
Толькі той, хто мінае апошні парог,
Боль спазнаўшы найгоршы, яго перамог.
Хай знаходзім у моры мы вечны спакой —
Ды нябёсы люструюцца ў хвалі марской.

пераклад з партугальскай — Ганна Янкута

Малітва

(Prece)

Ўладару, вось і робіцца нічым
Душа... А быў жа шторм — бязмежны, вольны...
Вакол варожай цішы стылы дым,
Сусветны акіян і жаль няўтольны.

Але агонь жыцця, што на вятрах
Палаў, не згас, і наш канец — сумнеўны.
Яго схаваў нябыту мёртвы прах,
Развеяць прах спашлі нам брыз павеўны.

Дай бураў, а пакоры — не пакінь:
Спакой для нас ёсць самай горкай чашай,
І гэтым разам мора далячынь —
Любога мора — вечна будзе нашай.

пераклад з партугальскай — Кацярына Маціеўская

Хто стукае ў цішы...

(Quem bate à minha porta...)

Хто стукае ў цішы
У дзверы майго дому?
Пра смерць мае душы
Хіба яму вядома?

Уведаў ён хіба,
Што ноч мая настала,
Што марнасць — барацьба,
І я завяз трывала,

Што я не чую стук?
Навошта ж грукат гэты —
Абсурдны, скрушны гук
Да заканчэння свету?

пераклад з партугальскай — Ганна Янкута

З кнігі “35 санэтаў”

(35 sonnets)

І

У словах, кнігах, дзеях нас няма.
Бясконцасцю аддзеленыя мы
Ад сутнасці сапраўднай — і дарма
Спрабуем перайсці парог нямы.

Нам не перасяліць у думку дух,
Неіснаванню формы не здабыць,
Для нас таемны ўласных душаў рух
І невядома нам, што значыць — быць.

Самападман, сафізмы, гульні слоў
Да іншага не набліжаюць нас.
Спрабуе кволы розум зноў і зноў
Спазнаць — і адступае кожны раз.

Дух на хвіліну ўспыхвае адну.
Мы — сны пра нас, мы — сон чужога сну.

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская

ІІ

Калі ўсё тое, што навокал нас, —
Скажэнне, зроку хібнага падман,
То незямное вока бачыць праз
Відочны свет — заценены экран.

Не адшукае ісціны пагляд,
Бо бачнасць — відавочная мана,
І свет, які на свой спазнаем лад, —
Відзеж, што нас, сляпых, пераканаў.

Як нам жыццё асэнсаваць? Ніяк.
Усё — абсурд, знаёмы да пары,
Ці штось яшчэ, высокіх мэтаў знак,
Даўно забытых намі. Унутры —

Суцэльны боль жыцця: жыве ўваччу
Нянавісць да таго, што я хачу.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

III

Падумаўшы, што мой найгоршы верш,
Дух перажыўшы, Забыцця міне,
Што існасці шукацьме хтось найперш
У спісаных старонках, не ўва мне,

Прытрызніўшы, што прышлы пілігрым
Маім быццём захоплены, хаця
Душа памерлая гаворыць з ім
Несупадзеннем сутнасці й быцця,

Я лютасцю палаю да ўсяго,
Што робіць свет такім, якім ён ёсць;
У гэтым — вусцішнасць жыцця майго,
Начных хімераў роспачная млосць.

І словы, што ратуюць да пары,
Бязмежнасць гневу спальвае ўнутры.

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская

IV

Я не магу ўявіць, што тло, распад
І смерць табой валодаюць, аднак
Ты — толькі ў думках; шмат гадоў назад
Так сталася, так ёсць і будзе так.

Я ў сэрцы вобраз твой ствараў наноў —
І тым тваю захоўваў прыгажосць;
Вучыла памяць: за мяжою сноў
Тваё бяссмерце — толькі ў ім ты ёсць.

Прыходзячы ж туды, дзе твой спачын,
Не ўбачыўшы нічога, акрамя
Таго, як пад суплётамі раслін
Знікае камень — і тваё імя,

Як з гэтым быць, не разумею я:
Тут смерць увасабляецца твая.

пераклад з ангельскай — Кацярына Маціеўская

V

Як думаць я магу — бо ад пачатку
Штодзённага жыцця скупы наказ
Змушае жыць у цесным беспарадку
Мой дух у свеце, што марнуе час?

Як засяродзіцца на ўласнай мэце,
Якую мне абраў, здаецца, лёс,
Калі чакаюць зноў у гэтым свеце,
Каб штосьці я зрабіў альбо прынёс?

І грошы для вяселля з Музай, тыя,
Што пазычаў “на заўтра” напавер,
Растраціў я на клопаты пустыя —
Я спусташальнік вечнасці цяпер,

Як шчыры грэшнік, што свае заганы
Штодня за рай выменьвае жаданы.

пераклад з ангельскай — Андрэй Стэфановіч

IX

О, быць лянотным, любячы ляноту!..
А я ляноту не цярплю сваю;
Хачу, падлеглы штучнаму прыгнёту,
Ісці наперад — і заўжды стаю.

Нібыта звер, загнаў сябе за краты,
Збыткоўным падаецца кожны рух.
Бяздзеянне адчай абудзіць кляты —
Злуюся на адчай: заганны круг.

Як той няшчасны, што захрас у твані
І ўсё яшчэ трымаецца ледзь-ледзь,
У бессэнсоўным б’юся я змаганні,
А думцы нават гэта не здалець.

І дзень пры дні ўсё тое ж пачуццё.
Так пражываю мёртвае жыццё.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

ХХІІ

Мая душа ёсць шэсцем егіпцян,
Што твораць невядомыя абрады
Ў магільні, дзе цяпер — адно туман;
Не дасць ніхто іх расшыфроўцы рады.

На іх вачах у даўнія гады
Бог да святых сыходзіў у пустэчах.
Магутнасць веды сталася тады
Грахом для душ, занадта чалавечых.

Што значыць гэты дзіўны рытуал?
Спрабую ўразумець, пакуль раптоўна
У думках не з’яўляецца правал,
І памяць спусташаецца гвалтоўна.

Напружваю я памяць, каб затым
Глядзець на шэсце поглядам пустым.

пераклад з ангельскай — Ганна Янкута

Сваю радзіму, якою ён называў партугальскую мову, Фэрнанду Пэсоа прыдбаў у 17 гадоў, калі пераехаў з Паўднёвай Афрыкі, дзе жыў з пяцігадовага ўзросту, у Партугалію. Да гэтага ён пісаў вершы па-ангельску. У 1918 годзе у Пэсоа выйшаў англамоўны зборнік “35 санэтаў”. Прапануем вашай увазе пераклады твораў Фэрнанду Пэсоа з абедзвюх моваў, на якіх пісаў паэт.<a name="autapsihagrafia"></a><h2>Аўтапсіхаграфія</h2><h3>(Autopsicografia)</h3>Паэт не шчыры ніколі, Хоць праўда ў кожным сугуччы Баліць прыдуманым болем, Калі сапраўды балюча. А потым яго чытач Не двум гэтым болям, а трэцяму Дасць веры й даверыць свой плач, Хоць не павінна балець яму. Так круціцца па-вар’яцку І плача слязой чужой Катрынка, машынка, цацка, Што людзі завуць душой. пераклад з партугальскай — <a href="/translator/5-khadanovich-andrej.html">Андрэй Хадановіч</a><a name="partuhalskaje_mora"></a><h2>Партугальскае мора</h2><h3>(Mar Português)</h3>О салёнае мора, наш вечны палон! Соль твая — партугальскія слёзы здавён. Плачуць маці — скараюць сыны далягляд, Плачуць дзеці — не вернуцца бацькі назад, І нявесты — бо спяць у прадоннях марскіх Заваёўнікі мора — каханыя іх. Сэнс у гэтых ахвярах тады толькі ёсць, Калі ў душах — прастораў марскіх прыгажосць. Толькі той, хто мінае апошні парог, Боль спазнаўшы найгоршы, яго перамог. Хай знаходзім у моры мы вечны спакой — Ды нябёсы люструюцца ў хвалі марской. пераклад з партугальскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a><a name="malitva"></a><h2>Малітва</h2><h3>(Prece)</h3>Ўладару, вось і робіцца нічым Душа... А быў жа шторм — бязмежны, вольны... Вакол варожай цішы стылы дым, Сусветны акіян і жаль няўтольны. Але агонь жыцця, што на вятрах Палаў, не згас, і наш канец — сумнеўны. Яго схаваў нябыту мёртвы прах, Развеяць прах спашлі нам брыз павеўны. Дай бураў, а пакоры — не пакінь: Спакой для нас ёсць самай горкай чашай, І гэтым разам мора далячынь — Любога мора — вечна будзе нашай. пераклад з партугальскай — <a href="/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a><a name="hto_stukae"></a><h2>Хто стукае ў цішы...</h2><h3>(Quem bate à minha porta...)</h3>Хто стукае ў цішы У дзверы майго дому? Пра смерць мае душы Хіба яму вядома? Уведаў ён хіба, Што ноч мая настала, Што марнасць — барацьба, І я завяз трывала, Што я не чую стук? Навошта ж грукат гэты — Абсурдны, скрушны гук Да заканчэння свету? пераклад з партугальскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a><h2>З кнігі “35 санэтаў”</h2><h3>(35 sonnets)</h3>І <a name="u_slovah"></a>У словах, кнігах, дзеях нас няма. Бясконцасцю аддзеленыя мы Ад сутнасці сапраўднай — і дарма Спрабуем перайсці парог нямы. Нам не перасяліць у думку дух, Неіснаванню формы не здабыць, Для нас таемны ўласных душаў рух І невядома нам, што значыць — быць. Самападман, сафізмы, гульні слоў Да іншага не набліжаюць нас. Спрабуе кволы розум зноў і зноў Спазнаць — і адступае кожны раз. Дух на хвіліну ўспыхвае адну. Мы — сны пра нас, мы — сон чужога сну. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a> ІІ <a name="kali_usio"></a>Калі ўсё тое, што навокал нас, — Скажэнне, зроку хібнага падман, То незямное вока бачыць праз Відочны свет — заценены экран. Не адшукае ісціны пагляд, Бо бачнасць — відавочная мана, І свет, які на свой спазнаем лад, — Відзеж, што нас, сляпых, пераканаў. Як нам жыццё асэнсаваць? Ніяк. Усё — абсурд, знаёмы да пары, Ці штось яшчэ, высокіх мэтаў знак, Даўно забытых намі. Унутры — Суцэльны боль жыцця: жыве ўваччу Нянавісць да таго, што я хачу. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a> III <a name="padumawshy"></a>Падумаўшы, што мой найгоршы верш, Дух перажыўшы, Забыцця міне, Што існасці шукацьме хтось найперш У спісаных старонках, не ўва мне, Прытрызніўшы, што прышлы пілігрым Маім быццём захоплены, хаця Душа памерлая гаворыць з ім Несупадзеннем сутнасці й быцця, Я лютасцю палаю да ўсяго, Што робіць свет такім, якім ён ёсць; У гэтым — вусцішнасць жыцця майго, Начных хімераў роспачная млосць. І словы, што ратуюць да пары, Бязмежнасць гневу спальвае ўнутры. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a> IV <a name="ja_mahu"></a>Я не магу ўявіць, што тло, распад І смерць табой валодаюць, аднак Ты — толькі ў думках; шмат гадоў назад Так сталася, так ёсць і будзе так. Я ў сэрцы вобраз твой ствараў наноў — І тым тваю захоўваў прыгажосць; Вучыла памяць: за мяжою сноў Тваё бяссмерце — толькі ў ім ты ёсць. Прыходзячы ж туды, дзе твой спачын, Не ўбачыўшы нічога, акрамя Таго, як пад суплётамі раслін Знікае камень — і тваё імя, Як з гэтым быць, не разумею я: Тут смерць увасабляецца твая. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a> V <a name="jak_dumac"></a>Як думаць я магу — бо ад пачатку Штодзённага жыцця скупы наказ Змушае жыць у цесным беспарадку Мой дух у свеце, што марнуе час? Як засяродзіцца на ўласнай мэце, Якую мне абраў, здаецца, лёс, Калі чакаюць зноў у гэтым свеце, Каб штосьці я зрабіў альбо прынёс? І грошы для вяселля з Музай, тыя, Што пазычаў “на заўтра” напавер, Растраціў я на клопаты пустыя — Я спусташальнік вечнасці цяпер, Як шчыры грэшнік, што свае заганы Штодня за рай выменьвае жаданы. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/2-siomukha-vasil.html5-stefanovich-andrej.html">Андрэй Стэфановіч</a> IX <a name="o_byc"></a>О, быць лянотным, любячы ляноту!.. А я ляноту не цярплю сваю; Хачу, падлеглы штучнаму прыгнёту, Ісці наперад — і заўжды стаю. Нібыта звер, загнаў сябе за краты, Збыткоўным падаецца кожны рух. Бяздзеянне адчай абудзіць кляты — Злуюся на адчай: заганны круг. Як той няшчасны, што захрас у твані І ўсё яшчэ трымаецца ледзь-ледзь, У бессэнсоўным б’юся я змаганні, А думцы нават гэта не здалець. І дзень пры дні ўсё тое ж пачуццё. Так пражываю мёртвае жыццё. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a> ХХІІ <a name="maja_dusha"></a>Мая душа ёсць шэсцем егіпцян, Што твораць невядомыя абрады Ў магільні, дзе цяпер — адно туман; Не дасць ніхто іх расшыфроўцы рады. На іх вачах у даўнія гады Бог да святых сыходзіў у пустэчах. Магутнасць веды сталася тады Грахом для душ, занадта чалавечых. Што значыць гэты дзіўны рытуал? Спрабую ўразумець, пакуль раптоўна У думках не з’яўляецца правал, І памяць спусташаецца гвалтоўна. Напружваю я памяць, каб затым Глядзець на шэсце поглядам пустым. пераклад з ангельскай — <a href="/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a>© Кацярына Маціеўская, пераклад, 2009© Андрэй Стэфановіч, пераклад, 2009© Андрэй Хадановіч, пераклад, 2009© Ганна Янкута, пераклад, 2009 <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Pessoa, Fernando/Pessoa_vershy.pdf"><img class="text" alt='Pessoa, Fernando.pdf' src="/img/icons/pdf.gif"/></a> <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Pessoa, Fernando/Pessoa_vershy.doc"><img class="text" alt='Pessoa, Fernando.doc' src="/img/icons/doc.gif"/></a> <a href='PS_PAGE_LINK'>чытайце цалкам на prajdzisvet.org</a>
Дадаць у ЖЖ
Tweet

АЎТАПАРТРЭТ З ЛЮСТЭРКАМІ

Фэрнанду Пэсоа (Fernando Pessoa) 1888 – 1935

Партугальскае мора Вершы

Аўтапсіхаграфія

(Autopsicografia)

Партугальскае мора

(Mar Português)

Малітва

(Prece)

Хто стукае ў цішы...

(Quem bate à minha porta...)

З кнігі “35 санэтаў”

(35 sonnets)