нумар 8

15 лістапада 2011

АЎТАПАРТРЭТ З ЛЮСТЭРКАМІ

Студыя мэтра

• Адам Паморскі
• Пераклад — асобны род літаратуры

АЎТАПАРТРЭТ +разгарнуць

ЛЮСТЭРКІ +разгарнуць

Практычны дапаможнік для мастакоў

• Маргарыта Аляшкевіч
• Дзевяць прычынаў не любіць беларускую літаратуру

Архіўны каталог

• Часопіс "Узвышша"
• Няпоўная калекцыя

Мастацкі пленэр

• Генрых фон Кляйст
• Землятрус у Чылі. Апавяданне

НАТУРШЧЫКІ

ПАРТРЭТЫСТЫ

ТЭКСТЫ

(Фрыдрых фон Гардэнберг) Наваліс ((Friedrich von Hardenberg) Novalis) 1772 – 1801

Шчасны, хто стаў мудрацом... Вершы



З “Гімнаў Начы”

(Hymnen an die Nacht)

Стаіш ты ўжо даўным-даўно, юнак,
На нашым надмагіллі ў задуменні;
У цемры, нібы суцяшальны знак, —
Вышэйшай чалавечнасці ўзнікненне.
Туга нас соладка завабіць так,
Перш чым жалоба жарсліва сустрэне...
Жыцця адвечнага — у смерці адкрыццё;
Ты — Смерць: нам толькі ты нясеш Жыццё.

Пачатак

(Anfang)

Не шолах гэта — ці я народжаны
Не дзеля зоркі гэтай — а толькі так, крыху
     Ў вар’яцкім свеце ў прыцягненне
Кола магнітнага моцна трапіў?

Ці быў той шолах зграбнай грацыі
Усведамленым цэлым? — Ці была вера ўся
     У чалавецтва мімалётнай?..
Што ёсць жыццё, калі гэта — шолах?

Вечна адлучаным быць? — Ёсць у мяне
Прадбачанне будучай еднасці, што
     Прызнаная ўжо намі — нашай,
Ды не прыўлашчаная дарэшты...

І гэта — шолах? тады ж бо й ісціны
Цвярозасць — толькі маса, глей, пустаты
     Усведамленне, адчуванне
Стратаў, знішчальнае адмовы.

Чым за імкненне жыць узнагародзяць нам
Памкненне дзікае — быць ворагам сабе,
     На бруд, што наўкола нас, глянуць
Весела: можа ў тым — прызначэнне?

Што мудраца вядзе праз жыццё, як не
Паходня — да сэнсу найвышэйшага?
     Што ж мае ён — ствараць цярпліва,
Легчы ды назаўсёды замерці?

Не шолах ты, а — голас генія,
Ты — ўвасабленне неўміручасці, ты —
     Усведамленне вартасці той,
Што толькі тут цяпер пазнаецца.

Некалі чалавецтва будзе мне
Тым, чым Сафія ёсць — зграбнай грацыяй —
     Яе найвышэйшую свядомасць
Блытаць не стануць з плачу відзежай.

[Двувершы 1798 г.]

([Distichen 1798])

1

Бедная глеба, сябры: трэба рупліва насенне
     Сеяць, каб хоць бы крыху ўсё-ткі ўрадзіла зямля.

2

Клёку замала дасціпнаму — толькі ствараць сусветы:
     Сэрца ў любові натоліць духу памкненні, аднак.

3

Хай рой стракоз ляціць, гэтых чужынак цнатлівых,
     Следам за зоркай двайной, проста з дарамі да нас.

4

Неяк камусьці ўдалося ўзняць шлейф багіні Саіса —
     Што ж ён убачыў? — Дзіва дзівосаў, самога сябе.

5

Князь — гэта нуль, сам сабою — нішто. Ды як лічбы
     Побач адвольна паставіць, значыць ён шмат.

6

Як тыя сеткі, гіпотэзы: як не паставіш, не зловіш...
     Ці ж без гіпотэз Амерыку нехта адкрыў бы?
Слава гіпотэзе: толькі яна застаецца заўсёды
     Новаю — хоць бы й сябе перамагла самую.

7

Ці ж неразумна шукаць нам хаўруснікаў на начаванне?
     Значыць, і той не дурны, любіць нябожчыкаў хто.

8

     Шчаснае спадзяванне Quintus’a

Пятым я нарадзіўся, спазнаў пакуты, жабрацтва.
     Радасна паміраю: трэці сканаў раней.

[Сябе самога спазнай]

([Kenne dich selbst])

Ёсць адно, што здаўна шукалася чалавекам;
     І паўсюль — то ў вышыні ці то ў глыбінях зямлі —
Ён пад імёнамі рознымі — марна — схавацца імкнуўся;
     Ён адчуваў заўжды гэта, толькі не спасцігаў.
Некалі нехта з’явіўся: дзецям у міфах прыязных
     Шлях да таемнага схову-замку ён апісаў.
Ды мала хто зразумеў адгадкі сэнс шыфраваны
     Люду наогул няшмат бачыла мэту сваю.
Часу шмат уцякло, бо памылкі чуццё абвастраюць —
     Што нам і міфы ўжо праўду не хочуць сказаць.
Шчасны, хто стаў мудрацом і ламаць галаву не мусіць,
     Хто ўжо арэх раскусіў вечнае мудрасці той...
Толькі разумны — ў адэптах сапраўдных: ён пераўтварае
     Ў золата ўсё і ў жыццё — без цуда-сродкаў зусім.
Пáра ў свяшчэннай колбе — дух царскі; а вось — Фэбаў храм...
     І ўрэшце кеміць ён: Сябе самога спазнай.

 

пераклад з нямецкай — Лявон Баршчэўскі

Пераклад зроблены з выдання:
Novalis. Werke in einem Band. — Berlin und Weimar: Aufbau-Verlag, 1983.© Лявон Баршчэўскі, пераклад, 2010

 

• <br/><p><a name="himny"></a><h2>З “Гімнаў Начы”</h2><h3>(Hymnen an die Nacht)</h3>Стаіш ты ўжо даўным-даўно, юнак,<br/>На нашым надмагіллі ў задуменні;<br/>У цемры, нібы суцяшальны знак, —<br/>Вышэйшай чалавечнасці ўзнікненне.<br/>Туга нас соладка завабіць так,<br/>Перш чым жалоба жарсліва сустрэне...<br/>Жыцця адвечнага — у смерці адкрыццё;<br/>Ты — Смерць: нам толькі <em>ты</em> нясеш Жыццё.<br/><a name="paczatak"></a><h2>Пачатак</h2><h3>(Anfang)</h3>Не шолах гэта — ці я народжаны<br/>Не дзеля зоркі гэтай — а толькі так, крыху<br/>     Ў вар’яцкім свеце ў прыцягненне<br/>Кола магнітнага моцна трапіў?<br/><br/>Ці быў той шолах <em>зграбнай грацыі</em><br/>Усведамленым цэлым? — Ці была вера ўся<br/>     У чалавецтва мімалётнай?..<br/>Што ёсць жыццё, калі гэта — шолах?<br/><br/>Вечна адлучаным быць? — Ёсць у мяне<br/>Прадбачанне будучай еднасці, што<br/>     Прызнаная ўжо намі — нашай,<br/>Ды не прыўлашчаная дарэшты...<br/><br/>І гэта — шолах? тады ж бо й ісціны<br/>Цвярозасць — толькі маса, глей, пустаты<br/>     Усведамленне, адчуванне<br/>Стратаў, знішчальнае адмовы.<br/><br/>Чым за імкненне жыць узнагародзяць нам<br/>Памкненне дзікае — быць ворагам сабе,<br/>     На бруд, што наўкола нас, глянуць<br/>Весела: можа ў тым — прызначэнне?<br/><br/>Што мудраца вядзе праз жыццё, як не<br/>Паходня — да сэнсу найвышэйшага?<br/>     Што ж мае ён — ствараць цярпліва,<br/>Легчы ды назаўсёды замерці?<br/><br/>Не шолах ты, а — голас генія,<br/>Ты — ўвасабленне неўміручасці, ты —<br/>     Усведамленне вартасці той,<br/>Што толькі тут цяпер пазнаецца.<br/><br/>Некалі чалавецтва будзе мне<br/>Тым, чым Сафія ёсць — зграбнай грацыяй —<br/>     Яе <em>найвышэйшую свядомасць</em><br/>Блытаць не стануць з плачу відзежай.<br/><a name="dvuvierszy"></a><h2>[Двувершы 1798 г.]</h2><h3>([Distichen 1798])</h3>1<br/><br/>Бедная глеба, сябры: трэба рупліва насенне<br/>     Сеяць, каб хоць бы крыху ўсё-ткі ўрадзіла зямля.<br/><br/>2<br/><br/>Клёку замала дасціпнаму — толькі ствараць сусветы:<br/>     Сэрца ў любові натоліць духу памкненні, аднак.<br/><br/>3<br/><br/>Хай рой стракоз ляціць, гэтых <em>чужынак</em> цнатлівых,<br/>     Следам за зоркай двайной, проста з дарамі да нас.<br/><br/>4<br/><br/>Неяк камусьці ўдалося ўзняць шлейф багіні Саіса —<br/>     Што ж ён убачыў? — Дзіва дзівосаў, <em>самога сябе</em>.<br/><br/>5<br/><br/>Князь — гэта нуль, сам сабою — нішто. Ды як лічбы<br/>     Побач адвольна паставіць, значыць ён шмат.<br/><br/>6<br/><br/>Як тыя сеткі, гіпотэзы: як не паставіш, не зловіш...<br/>     Ці ж без гіпотэз Амерыку нехта адкрыў бы?<br/>Слава гіпотэзе: толькі яна застаецца заўсёды<br/>     Новаю — хоць бы й сябе перамагла самую.<br/><br/>7<br/><br/>Ці ж неразумна шукаць нам хаўруснікаў на начаванне?<br/>     Значыць, і той не дурны, любіць нябожчыкаў хто.<br/><br/>8<br/><br/>     <em>Шчаснае спадзяванне Quintus’a</em><br/><br/>Пятым я нарадзіўся, спазнаў пакуты, жабрацтва.<br/>     Радасна паміраю: трэці сканаў раней.<br/><a name="spaznaj"></a><h2>[Сябе самога спазнай]</h2><h3>([Kenne dich selbst])<br/></h3>Ёсць <em>адно</em>, што здаўна шукалася чалавекам;<br/>     І паўсюль — то ў вышыні ці то ў глыбінях зямлі —<br/>Ён пад імёнамі рознымі — марна — схавацца імкнуўся;<br/>     Ён адчуваў заўжды гэта, толькі не спасцігаў.<br/>Некалі нехта з’явіўся: дзецям у міфах прыязных<br/>     Шлях да таемнага схову-замку ён апісаў.<br/>Ды мала хто зразумеў адгадкі сэнс шыфраваны<br/>     Люду наогул няшмат бачыла мэту сваю.<br/>Часу шмат уцякло, бо памылкі чуццё абвастраюць —<br/>     Што нам і міфы ўжо праўду не хочуць сказаць.<br/>Шчасны, хто стаў мудрацом і ламаць галаву не мусіць,<br/>     Хто ўжо арэх раскусіў вечнае мудрасці той...<br/>Толькі разумны — ў адэптах сапраўдных: ён пераўтварае<br/>     Ў золата ўсё і ў жыццё — без цуда-сродкаў зусім.<br/>Пáра ў свяшчэннай колбе — дух царскі; а вось — Фэбаў храм...<br/>     І ўрэшце кеміць ён: <em>Сябе самога спазнай</em>.<br/><p> </p><p align="right"><em>пераклад з нямецкай</em> — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/6-barshcheuski-liavon.html">Лявон Баршчэўскі</a></p><br/>Пераклад зроблены з выдання:<br/>Novalis. Werke in einem Band. — Berlin und Weimar: Aufbau-Verlag, 1983.© Лявон Баршчэўскі, пераклад, 2010<br/><br/><p class="mt15"><a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Novalis, Friedrich von Hardenberg/Novalis_vershy.pdf"><img class="text" alt='Novalis, Friedrich von Hardenberg.pdf' src="/img/icons/pdf.gif"/></a> <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Novalis, Friedrich von Hardenberg/Novalis_vershy.doc"><img class="text" alt='Novalis, Friedrich von Hardenberg.doc' src="/img/icons/doc.gif"/></a></p><br><br><a href='PS_PAGE_LINK'>чытайце цалкам на prajdzisvet.org</a>

  Дадаць у ЖЖ
• Tweet

пакінуць каментар

Імя*:

Каментар*:

Увядзіце код*:

каментаваць