Кшыштаф Каміль Бачыньскі (Krzysztof Kamil Baczyński) - Я на краі смерці сталею. Вершы

Я на краі смерці сталею Вершы

Галавою на карабіне

(Z głową na karabinie)

Я ў начной адчуваю стыні,
як мацней сціскаецца кола...
А мяне ж разьбавалі плыні,
зыбка хмар люляла над долам.

Гэта мне нястрымныя воды
на сваіх ланжэронах неслі
бузіну; навальнічны подых
быў усмешкай мне з паднябесся.

Страшны свіст чую вечна побач —
кола востра пад горла коле...
Як і ўсім, зямля не пустэльняй
мне была, а ўрадлівым полем.

Пакідаючы дымны водар,
маладосць раставала шлейфам —
лютым сынам свайго народа
я на краі смерці сталею.

Як нажом, яшчэ да змяркання
мне святло перарэжа колам —
і разьбу я прасплю сляпую,
карабін падклаўшы пад голаў.

Папалам вастрыём расцяты,
у крыклівым падзеяў гудзе
кіну я галаву — гранатай,
час расцісне мне лапай грудзі,

бо жыццё напаўняла страхам,
а адвагаю — блізкасць згубы;
лёс твой — смерць, калі веліч справаў
неразумнай любоўю любіш.

4 снежня 1943

пераклад з польскай — Кацярына Маціеўская

Дождж

(Deszcze)

Дождж — сівыя сцябліны, шэры шум,
а ля вокнаў — смутак і кананне.
Ты любіш дождж такі і шоргат струн,
дождж — літасць і маўчанне.

А там цягнікі ізноў імкнуцца ў далеч, —
ды без цябе. Чаму ж? Чаму ж? —
садамі вод у рэкі жалю,
ў алеі крышталёвых руж.

Чакаеш ты? Яшчэ чакаеш?
Дождж — літасць: змые ўсё бясследна —
і бітваў кроў, і нас, і ў камень
сцвярдзелае ад мук паветра.

А ты яшчэ ля вокнаў марыш,
ты — камень надмагільны ўласны.
Сціраецца, сплывае з твару —
дажджом? слязьмі? — пячатка часу.

Па тым, што ўдар замала болю
нясе ў глухой птушынай ноце,
што не такой хацеў любові,
што гэты плач — нібыта з плоці.

Што грэх сляпы і незваротны —
віна віну збірае ў кола, —
і што нібыта ля касцёла
здань прамільгнула сном самотным.

Я ў шолаху шкляным адчую:
з-пад ног зямля сплывае ў пошум.
Сябры збяруцца ў даль нямую
з крыжамі — іх адзінай ношай.
Ля іншых дождж сцяною стане,
астатніх прорва цемры прыме —
плывуць за шклом, што як са сталі,
чужыя твары міма, міма...

І прыйдзе дождж сцінаць і раніць —
як косы, струмяні сляпыя;
і змрок накрые, змрок абмые...
Я, што любіў, змагаўся, плакаў,
стаў ля вытоку-студні ўранні,
пад пугай слоў пустых — сабакам;
ва ўладзе грознага маўчання.

Не пакаханы, не забіты,
недасканалы, недарэчны,
я чую дождж — ці плач сардэчны, —
аб тым, што свет — для Бога марнасць.
Адзін, стаю да цемры тварам,
а кроплі падаюць бязгучна —
усё лягчэй, не так балюча.

скончана 21 лютага 1943

пераклад з польскай — Кацярына Маціеўская

Самотная смерць

(Śmierć samotna)

Гэта горад падзей васковых, дзе мёртвых ластавак здані
прачарцілі ў паветры крывыя палётаў.
Чорнай далоні ўдарам па ночы — полі змагання
я іду праз абозы смяротных намётаў.
Дзе ластавак сон загінуў, прылеплены да хмараў?
Дзе скінуў я трывогу — у вулках апраметных?
Вось дзень арэхам цвёрдым схапілі ў пашчы львы,
каменныя львы на пастаментах.
Цябе не знаў я. Ў неба плывеш ты арыёнам.
У трупным бляску зораў з прадметаў вее жах.
Задушлівую рэчку скрадаюць зоры громам,
і я зблякаю газам з пакутай у вачах.
Іду ў завулак — да ног ён хінецца з пакорай,
там на скразную рану вее з вачніцаў вецер.
Далей не вядзі мяне, божа — там абрываецца морак
і ад брудных каналаў дзьме самотнаю смерцю.

снежань 1940

пераклад з польскай — Ганна Янкута

У лясах

(Lasem)

Я лясамі хаджу, не нагой ступаю, а лапай,
і ў цеснай нары я сапу і мару аб леце.
Гэта праўда, што да патопу рыбай я плаваў,
а цяпер зрабіўся ваўком, што любіць квецень?
Водар у поўсці востры. Сосны плывуць бязмоўна.
Вам у вочы гляджу, і мой крок апынаецца векам.
Там, дзе раптам выходзіць лес у ліловы дзядоўнік, —
паляўнічы з сабакам, што таксама быў чалавекам.

лістапад 1940

пераклад з польскай — Ганна Янкута

Балада шыбенікаў

(Ballada o wisielcach)

І

Калыхае нас, калыхае,
ў шыбеніц пейзаж умураваных.
Смерць стамлёна дыхае. Ўгары
неба, як крумкач, лунае ціха,
ў шпоры нашых ног звіняць вятры.
Толькі гэтай ноччу можна дыхаць —
ля глухой світальнае сцяны
тут зямлю дратуюць прагна крокі...
стогн вяроўкі слізкай ледзяны
і тужлівы лямант ля дарогі.
Мы пажыву знаходзім у снах,
бы вампіры, высмоктваем жыцці.
Ноччу месяц быў побач, як знак, —
з хмар, як вока нябожчыка, выцек.
Калыхае нас, калыхае,
ў шыбеніц пейзаж умураваных,
між часоў і зораў, напаказ.
Пальцы петлямі на места ў ранах —
гэта цені сцелюцца ад нас,
ў шыбеніц пейзаж умураваных.

ІІ

Штовечар
нас, тых жа самых, вядзе дысанансамі сходаў
у тыя ж кватэры, дзе лямпачак мёртвы бляск.
Будзіць нас восень, заўсёды восень,
вочы глядзяць у вырак чорных дзвярэй штораз.
Потым нас выштурхвае туман,
у рэальнасць нашую не верыць.
Падае імкліва на галовы
сонца вечаровае сякерай.
І далей, далей, да далягляду,
ў ноч сляпую, дыхаць прагна, плыць у морак,
павуціннем сцежак у прысадах
да халодных, як нябёсы, зораў.
І далей, далей, да далягляду,
каб, ад путаў прывідных у ранах,
абудзіла нас гайданне, калыханне —
ў шыбеніц пейзаж умураваных.

1940

пераклад з польскай — Кацярына Маціеўская

Каментары:

Верш “Самотная смерць”, як зазначае К. К. Бачыньскі ў “Бібліяграфічных прыпісках”, “напісаны ў гарачцы, падчас хваробы” (Krzysztof Kamil Baczyński. Utwory zebrane. — Kraków, 1961. — S. 313).

<a name="karabin"></a><h2>Галавою на карабіне</h2><h3>(Z głową na karabinie)</h3>Я ў начной адчуваю стыні, як мацней сціскаецца кола... А мяне ж разьбавалі плыні, зыбка хмар люляла над долам. Гэта мне нястрымныя воды на сваіх ланжэронах неслі бузіну; навальнічны подых быў усмешкай мне з паднябесся. Страшны свіст чую вечна побач — кола востра пад горла коле... Як і ўсім, зямля не пустэльняй мне была, а ўрадлівым полем. Пакідаючы дымны водар, маладосць раставала шлейфам — лютым сынам свайго народа я на краі смерці сталею. Як нажом, яшчэ да змяркання мне святло перарэжа колам — і разьбу я прасплю сляпую, карабін падклаўшы пад голаў. Папалам вастрыём расцяты, у крыклівым падзеяў гудзе кіну я галаву — гранатай, час расцісне мне лапай грудзі, бо жыццё напаўняла страхам, а адвагаю — блізкасць згубы; лёс твой — смерць, калі веліч справаў неразумнай любоўю любіш. 4 снежня 1943 пераклад з польскай — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a><a name="dozhdzh"></a><h2>Дождж</h2><h3>(Deszcze)</h3>Дождж — сівыя сцябліны, шэры шум, а ля вокнаў — смутак і кананне. Ты любіш дождж такі і шоргат струн, дождж — літасць і маўчанне. А там цягнікі ізноў імкнуцца ў далеч, — ды без цябе. Чаму ж? Чаму ж? — садамі вод у рэкі жалю, ў алеі крышталёвых руж. Чакаеш ты? Яшчэ чакаеш? Дождж — літасць: змые ўсё бясследна — і бітваў кроў, і нас, і ў камень сцвярдзелае ад мук паветра. А ты яшчэ ля вокнаў марыш, ты — камень надмагільны ўласны. Сціраецца, сплывае з твару — дажджом? слязьмі? — пячатка часу. Па тым, што ўдар замала болю нясе ў глухой птушынай ноце, што не такой хацеў любові, што гэты плач — нібыта з плоці. Што грэх сляпы і незваротны — віна віну збірае ў кола, — і што нібыта ля касцёла здань прамільгнула сном самотным. Я ў шолаху шкляным адчую: з-пад ног зямля сплывае ў пошум. Сябры збяруцца ў даль нямую з крыжамі — іх адзінай ношай. Ля іншых дождж сцяною стане, астатніх прорва цемры прыме — плывуць за шклом, што як са сталі, чужыя твары міма, міма... І прыйдзе дождж сцінаць і раніць — як косы, струмяні сляпыя; і змрок накрые, змрок абмые... Я, што любіў, змагаўся, плакаў, стаў ля вытоку-студні ўранні, пад пугай слоў пустых — сабакам; ва ўладзе грознага маўчання. Не пакаханы, не забіты, недасканалы, недарэчны, я чую дождж — ці плач сардэчны, — аб тым, што свет — для Бога марнасць. Адзін, стаю да цемры тварам, а кроплі падаюць бязгучна — усё лягчэй, не так балюча. скончана 21 лютага 1943 пераклад з польскай — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a><a name="smierc"></a><h2>Самотная смерць</h2><h3>(Śmierć samotna)</h3>Гэта горад падзей васковых, дзе мёртвых ластавак здані прачарцілі ў паветры крывыя палётаў. Чорнай далоні ўдарам па ночы — полі змагання я іду праз абозы смяротных намётаў. Дзе ластавак сон загінуў, прылеплены да хмараў? Дзе скінуў я трывогу — у вулках апраметных? Вось дзень арэхам цвёрдым схапілі ў пашчы львы, каменныя львы на пастаментах. Цябе не знаў я. Ў неба плывеш ты арыёнам. У трупным бляску зораў з прадметаў вее жах. Задушлівую рэчку скрадаюць зоры громам, і я зблякаю газам з пакутай у вачах. Іду ў завулак — да ног ён хінецца з пакорай, там на скразную рану вее з вачніцаў вецер. Далей не вядзі мяне, божа — там абрываецца морак і ад брудных каналаў дзьме самотнаю смерцю. снежань 1940 пераклад з польскай — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a><a name="lasem"></a><h2>У лясах</h2><h3>(Lasem)</h3>Я лясамі хаджу, не нагой ступаю, а лапай, і ў цеснай нары я сапу і мару аб леце. Гэта праўда, што да патопу рыбай я плаваў, а цяпер зрабіўся ваўком, што любіць квецень? Водар у поўсці востры. Сосны плывуць бязмоўна. Вам у вочы гляджу, і мой крок апынаецца векам. Там, дзе раптам выходзіць лес у ліловы дзядоўнік, — паляўнічы з сабакам, што таксама быў чалавекам. лістапад 1940 пераклад з польскай — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a><a name="szybieniki"></a><h2>Балада шыбенікаў</h2><h3>(Ballada o wisielcach) </h3>І Калыхае нас, калыхае, ў шыбеніц пейзаж умураваных. Смерць стамлёна дыхае. Ўгары неба, як крумкач, лунае ціха, ў шпоры нашых ног звіняць вятры. Толькі гэтай ноччу можна дыхаць — ля глухой світальнае сцяны тут зямлю дратуюць прагна крокі... стогн вяроўкі слізкай ледзяны і тужлівы лямант ля дарогі. Мы пажыву знаходзім у снах, бы вампіры, высмоктваем жыцці. Ноччу месяц быў побач, як знак, — з хмар, як вока нябожчыка, выцек. Калыхае нас, калыхае, ў шыбеніц пейзаж умураваных, між часоў і зораў, напаказ. Пальцы петлямі на места ў ранах — гэта цені сцелюцца ад нас, ў шыбеніц пейзаж умураваных. ІІ Штовечар нас, тых жа самых, вядзе дысанансамі сходаў у тыя ж кватэры, дзе лямпачак мёртвы бляск. Будзіць нас восень, заўсёды восень, вочы глядзяць у вырак чорных дзвярэй штораз. Потым нас выштурхвае туман, у рэальнасць нашую не верыць. Падае імкліва на галовы сонца вечаровае сякерай. І далей, далей, да далягляду, ў ноч сляпую, дыхаць прагна, плыць у морак, павуціннем сцежак у прысадах да халодных, як нябёсы, зораў. І далей, далей, да далягляду, каб, ад путаў прывідных у ранах, абудзіла нас гайданне, калыханне — ў шыбеніц пейзаж умураваных. 1940 пераклад з польскай — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a> Каментары: Верш “Самотная смерць”, як зазначае К. К. Бачыньскі ў “Бібліяграфічных прыпісках”, “напісаны ў гарачцы, падчас хваробы” (Krzysztof Kamil Baczyński. Utwory zebrane. — Kraków, 1961. — S. 313). © Кацярына Маціеўская, пераклад, 2010© Ганна Янкута, пераклад, 2010 <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Baczynski, Krzysztof Kamil/Baczynski_vershy.pdf"><img class="text" alt='Baczynski, Krzysztof Kamil.pdf' src="/img/icons/pdf.gif"/></a> <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Baczynski, Krzysztof Kamil/Baczynski_vershy.doc"><img class="text" alt='Baczynski, Krzysztof Kamil.doc' src="/img/icons/doc.gif"/></a> <a href='PS_PAGE_LINK'>чытайце цалкам на prajdzisvet.org</a>
Дадаць у ЖЖ
Tweet

Art Detected

Кшыштаф Каміль Бачыньскі (Krzysztof Kamil Baczyński) 1921 – 1944

Я на краі смерці сталею Вершы

Галавою на карабіне

(Z głową na karabinie)

Дождж

(Deszcze)

Самотная смерць

(Śmierć samotna)

У лясах

(Lasem)

Балада шыбенікаў

(Ballada o wisielcach)