Роберт Фэргюсан (Robert Fergusson) - Мне родным домам быў шынок!... Вершы

Мне родным домам быў шынок!.. Вершы

Элегія на смерць містэра Дэвіда Грэгары, прафесара матэматыкі Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта

(Elegy on the Death of Mr. David Gregory, Late Professor of Mathematics in the University of St. Andrews)

Заплачце ўсе дэканы разам
Над жаласным паэта сказам:
Ганебным скорымся паразам
На доўгі час,
Бо Грэгары нябёс наказам
Пакінуў нас.

Студэнтаў лёс — рыдаць зацята,
Што Грэгары быў смерцю ўзяты;
Цяжкою будзе ведаў страта,
Малым — запас,
Бо той, хто даў іх нам багата,
Пакінуў нас.

Ён два і два складаў нядрэнна
І з віртуознасцю нязменнай
Два пункты у прамую мгненна
Злучаў не раз.
Эўклід наш, розумам нятленны,
Пакінуў нас!

Ён ведаў алгебры каноны
І ўсіх прапорцыяў законы;
З трох корань вылічыў з разгону
І там захрас.
Ах, найвыдатнейшы вучоны
Пакінуў нас!

Ён фізік быў і архітэктар,
Чытаў пра спектр і пра сектар,
І нам перадаваў наш лектар
Святы экстаз.
Хто ў геаметрыі быў Гектар,
Пакінуў нас.

Лупнуўшы мяч разоў з дзесятак,
Мы чулі гыркат — і ў дадатак
Пагрозы ўслед мільганню пятак:
“Ужо я вас!..”
Не бегаем мы болей — статак
Цяпер у нас.

Давайце ж узнясем маленні,
Каб сон не агарталі цені,
Каб грэшніку далі збавенне,
Пусціўшы ў рай.
Спі, Грэгары, да ўваскрасення
І не ўставай!

пераклад са скотса — Кацярына Маціеўская

Свежыя вустрыцы

(Cauler Oysters)

Шчаслівы той, хто вольны ад нягодаў,
Хто добры шылінг мае ў кашальку:
Не засумуе ён па свежым элі
І свежых вустрыц не забудзе смак.

Філіпс

Дзе б рыбаловы ні плылі,
І як ім лёс ні падвалі,
Дзе б штормы іх ні дапяклі,
Што будзь здароў! —
Найбагацейшы на зямлі
Шатландскі лоў.

Тут і траска, тут і тунец,
Вугор — глыбінь марскіх мудрэц,
Тут ладны ходзіць селядзец
І вудаў просіць.
Выключны ловіцца рыбец —
І вустрыц досыць.

Відэлец натачы, ласун:
Увосень кожны з нас фартун,
Бо прывітанні шле Нептун
Наўпрост у сетку.
У хвалях вустрычных лагун
Стае наедку.

Правальвае хай шарлатан,
Паскудны кастапраў-шатан,
І свой глытае дурнап’ян,
Набіўшы гуза,
І кожны хай гудзе васпан,
Жарэ ад пуза.

Сюды, сардэчнік і хіляк!
Ядуць тут вустыц усяляк,
Натрушчышся ты іх усмак —
І будзь здаровы!
Дапёк жывот альбо кумпяк —
Шыбуй на ловы!

І вы, п’янчугі, у дадатак
А ну ў карчму з усіх лапатак
І вустрыц злопайце з дзесятак,
Вы што, не людзі?!
Лепш кухару плаціць падатак,
Чым браць на грудзі.

Калі з нябёсаў штосьці лье
І ты знудзіўся па цяпле,
Хутчэй гані ў шынок, але
Не проста так:
Убачыш вустрыц на стале
За свой пятак.

Калі па вечарах гандляр
Свой пералічвае тавар,
Імчымся мы, як на пажар,
Змачыць гартані
І дзённы прагуляць навар
У баляванні.

Сыходзіць Фэб, кладзецца змрок,
Мне грэе ногі камінок,
І замаўляю я збанок —
Заўсёдны госць.
Мне родным домам быў шынок —
І быў, і ёсць!

Бывае, дурань пры грашох
Замовіць нейкі там пірог —
Няхай яго бароніць Бог!
Ён без душы.
Ты ж вустрыц еш за чатырох
І не грашы.

У Новай Гавані заўсёды
Парадуюць тутэйшых воды,
І па нядзелях ёсць нагода
Хлапцам сабрацца,
Каб вустрыц умінаць з выгодай, —
Таксама праца.

Народ жыве тут не святы:
Спрачаецца да хрыпаты,
І джынам змочвае раты,
Калі ў гуморы,
І суп хлыстае не пусты —
З дарункаў мора.

Таму — хутчэй, карчмар-маруда,
Нясі на стол марскога цуда
І налівай у кубкі люду!
Вы мне паверце:
Не перап’е нас дзяк-няўклюда
І нават чэрці.

пераклад са скотса — Ганна Янкута

Свежая вада

(Cauler Water)

Калісь Адам (і не аднойчы)
Па райскім вандраваў узбоччы,
Віна не бачыў ён у вочы,
Ды гора мала:
Не піў — і жонка да паўночы
Не верашчала.

Вада з ракі — адзіны сродак
Змачыць і рот, і падбародак,
Калі агмень пячэ сяродак.
Так піў са смакам
І смагу наталяў наш продак
Стагоддзе з гакам.

Ён жыў без п’янае пагрозы,
Дый дзеці абміналі лозы —
Пілі ваду, бы львы ці козы,
Як павялося.
Ды Ной прыйшоў у свет цвярозы —
І пачалося...

І сёння кожны наш паэт
Праславіць Бахуса як след,
Нібыта п’е ён, прайдзісвет,
З Анакрэонтам,
І называе свой буфет
Эўксінскім Понтам.

Адсунем з Музай кубак пенны —
Цвярозым мора па калена!
Да алкагольнай іпакрэны
Я не пайду:
Зварганю вершык я нядрэнны
І пад ваду.

Няўцямным словам аквафонт
Захопіць шарлатан твой фронт:
Ох, нагаворыць ён наконт
Тваіх хвароб:
Маўляў, патрэбны тут рамонт
(Адразу ў лоб).

Хай точыць лясы і балясы,
Нашто нам тыя прыбамбасы?
Ніхто з нас да брахні не ласы —
Глынем вады
І лекаў выкінем запасы —
Тае бяды!

Калі рыпяць твае суставы
І стала галава дзюравай,
Кульні вадзіцы куфаль жвавы,
Пасля — чарговы.
А там — налева ці направа
Ідзі здаровы.

Калі на сэрцы каламуць —
Не застагнаць, не прадыхнуць,
Вады не шкодзіла б глынуць,
Табе, нябога,
Бо ў ёй — хоць верць ты, а хоць круць —
Нам дапамога!

Як без вады жылі б дзяўчаты?
Бо пазіраў бы бруднаваты
З люстэрка твар — і горай страты
Няма для паняў,
Бо іх хіба што слепаваты
Тады б не ганіў.

Ад сораму б павыміралі
І Купідон, і нашы кралі,
Нікога замуж бы не бралі...
Так, без вадзіцы
Пачварамі б дзяўчаты сталі
І маладзіцы.

Даспеюць пад дажджом аўсы,
Устануць густа, як лясы.
Нясе красу ва ўсе часы
Вада, і — ах! —
Быць можа, у такой красы
Яшчэ й пасаг?

Жанчынкі нашы — любадаць,
Нічога нельга тут дадаць,
Хоць праз куродым ледзь відаць
Мясцовых пань,
Ды ад вады яны блішчаць —
Ты толькі глянь!

Вось як збяруцца дзеўкі-мары,
Затанчаць ля крыніцы пары,
Расой свае памыюць твары —
Святы Антоні
Падорыць гожасць ім і чары,
А нам — бяссонне.

І ззяннем вочак залатых
Яны ачмураць нас уміг,
Бо хопіць хараства на ўсіх
Такой вясной.
І з Музай будзем мы за іх
Стаяць сцяной.

пераклад са скотса — Ганна Янкута

Каментары:

Усе тры вершы напісаныя на шатландскім дыялекце вельмі папулярным у шатландскай паэзіі памерам, вядомым як стандартны габі або Бэрнсава страфа, нягледзячы на тое, што прыдумалі яе трубадуры, а ў Шатландыі яна шырока выкарыстоўвалася задоўга да Роберта Бэрнса.

“Элегія на смерць містэра Дэвіда Грэгары...” — адзін з першых вядомых вершаў Фэргюсана, напісаны ім ва ўзросце 15 гадоў. Гэта габі на манарыме: памер патрабуе заканчваць кожную страфу адным словам. У псеўдаэлегіях (да гэтага жанру належыць і дадзены верш) гэтае слова звычайна “dead”.

Эпіграф да верша “Свежыя вустрыцы” ўзяты з бурлескнай паэмы “Добры шылінг” (Splendid Shilling) Джона Філіпса (1676—1709).

<a name="elehija"></a><h2 style="width:500px">Элегія на смерць містэра Дэвіда Грэгары, прафесара матэматыкі Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта</h2><h3 style="width:500px">(Elegy on the Death of Mr. David Gregory, Late Professor of Mathematics in the University of St. Andrews)</h3>Заплачце ўсе дэканы разам Над жаласным паэта сказам: Ганебным скорымся паразам На доўгі час, Бо Грэгары нябёс наказам Пакінуў нас. Студэнтаў лёс — рыдаць зацята, Што Грэгары быў смерцю ўзяты; Цяжкою будзе ведаў страта, Малым — запас, Бо той, хто даў іх нам багата, Пакінуў нас. Ён два і два складаў нядрэнна І з віртуознасцю нязменнай Два пункты у прамую мгненна Злучаў не раз. Эўклід наш, розумам нятленны, Пакінуў нас! Ён ведаў алгебры каноны І ўсіх прапорцыяў законы; З трох корань вылічыў з разгону І там захрас. Ах, найвыдатнейшы вучоны Пакінуў нас! Ён фізік быў і архітэктар, Чытаў пра спектр і пра сектар, І нам перадаваў наш лектар Святы экстаз. Хто ў геаметрыі быў Гектар, Пакінуў нас. Лупнуўшы мяч разоў з дзесятак, Мы чулі гыркат — і ў дадатак Пагрозы ўслед мільганню пятак: “Ужо я вас!..” Не бегаем мы болей — статак Цяпер у нас. Давайце ж узнясем маленні, Каб сон не агарталі цені, Каб грэшніку далі збавенне, Пусціўшы ў рай. Спі, Грэгары, да ўваскрасення І не ўставай! пераклад са скотса — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/19-matsijeuskaja-katsiaryna.html">Кацярына Маціеўская</a><a name="vustrycy"></a><h2>Свежыя вустрыцы</h2><h3>(Cauler Oysters)</h3><div style="margin-left:200px">Шчаслівы той, хто вольны ад нягодаў, Хто добры шылінг мае ў кашальку: Не засумуе ён па свежым элі І свежых вустрыц не забудзе смак.</div> Філіпс Дзе б рыбаловы ні плылі, І як ім лёс ні падвалі, Дзе б штормы іх ні дапяклі, Што будзь здароў! — Найбагацейшы на зямлі Шатландскі лоў. Тут і траска, тут і тунец, Вугор — глыбінь марскіх мудрэц, Тут ладны ходзіць селядзец І вудаў просіць. Выключны ловіцца рыбец — І вустрыц досыць. Відэлец натачы, ласун: Увосень кожны з нас фартун, Бо прывітанні шле Нептун Наўпрост у сетку. У хвалях вустрычных лагун Стае наедку. Правальвае хай шарлатан, Паскудны кастапраў-шатан, І свой глытае дурнап’ян, Набіўшы гуза, І кожны хай гудзе васпан, Жарэ ад пуза. Сюды, сардэчнік і хіляк! Ядуць тут вустыц усяляк, Натрушчышся ты іх усмак — І будзь здаровы! Дапёк жывот альбо кумпяк — Шыбуй на ловы! І вы, п’янчугі, у дадатак А ну ў карчму з усіх лапатак І вустрыц злопайце з дзесятак, Вы што, не людзі?! Лепш кухару плаціць падатак, Чым браць на грудзі. Калі з нябёсаў штосьці лье І ты знудзіўся па цяпле, Хутчэй гані ў шынок, але Не проста так: Убачыш вустрыц на стале За свой пятак. Калі па вечарах гандляр Свой пералічвае тавар, Імчымся мы, як на пажар, Змачыць гартані І дзённы прагуляць навар У баляванні. Сыходзіць Фэб, кладзецца змрок, Мне грэе ногі камінок, І замаўляю я збанок — Заўсёдны госць. Мне родным домам быў шынок — І быў, і ёсць! Бывае, дурань пры грашох Замовіць нейкі там пірог — Няхай яго бароніць Бог! Ён без душы. Ты ж вустрыц еш за чатырох І не грашы. У Новай Гавані заўсёды Парадуюць тутэйшых воды, І па нядзелях ёсць нагода Хлапцам сабрацца, Каб вустрыц умінаць з выгодай, — Таксама праца. Народ жыве тут не святы: Спрачаецца да хрыпаты, І джынам змочвае раты, Калі ў гуморы, І суп хлыстае не пусты — З дарункаў мора. Таму — хутчэй, карчмар-маруда, Нясі на стол марскога цуда І налівай у кубкі люду! Вы мне паверце: Не перап’е нас дзяк-няўклюда І нават чэрці. пераклад са скотса — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a><a name="vada"></a><h2>Свежая вада</h2><h3>(Cauler Water)</h3>Калісь Адам (і не аднойчы) Па райскім вандраваў узбоччы, Віна не бачыў ён у вочы, Ды гора мала: Не піў — і жонка да паўночы Не верашчала. Вада з ракі — адзіны сродак Змачыць і рот, і падбародак, Калі агмень пячэ сяродак. Так піў са смакам І смагу наталяў наш продак Стагоддзе з гакам. Ён жыў без п’янае пагрозы, Дый дзеці абміналі лозы — Пілі ваду, бы львы ці козы, Як павялося. Ды Ной прыйшоў у свет цвярозы — І пачалося... І сёння кожны наш паэт Праславіць Бахуса як след, Нібыта п’е ён, прайдзісвет, З Анакрэонтам, І называе свой буфет Эўксінскім Понтам. Адсунем з Музай кубак пенны — Цвярозым мора па калена! Да алкагольнай іпакрэны Я не пайду: Зварганю вершык я нядрэнны І пад ваду. Няўцямным словам аквафонт Захопіць шарлатан твой фронт: Ох, нагаворыць ён наконт Тваіх хвароб: Маўляў, патрэбны тут рамонт (Адразу ў лоб). Хай точыць лясы і балясы, Нашто нам тыя прыбамбасы? Ніхто з нас да брахні не ласы — Глынем вады І лекаў выкінем запасы — Тае бяды! Калі рыпяць твае суставы І стала галава дзюравай, Кульні вадзіцы куфаль жвавы, Пасля — чарговы. А там — налева ці направа Ідзі здаровы. Калі на сэрцы каламуць — Не застагнаць, не прадыхнуць, Вады не шкодзіла б глынуць, Табе, нябога, Бо ў ёй — хоць верць ты, а хоць круць — Нам дапамога! Як без вады жылі б дзяўчаты? Бо пазіраў бы бруднаваты З люстэрка твар — і горай страты Няма для паняў, Бо іх хіба што слепаваты Тады б не ганіў. Ад сораму б павыміралі І Купідон, і нашы кралі, Нікога замуж бы не бралі... Так, без вадзіцы Пачварамі б дзяўчаты сталі І маладзіцы. Даспеюць пад дажджом аўсы, Устануць густа, як лясы. Нясе красу ва ўсе часы Вада, і — ах! — Быць можа, у такой красы Яшчэ й пасаг? Жанчынкі нашы — любадаць, Нічога нельга тут дадаць, Хоць праз куродым ледзь відаць Мясцовых пань, Ды ад вады яны блішчаць — Ты толькі глянь! Вось як збяруцца дзеўкі-мары, Затанчаць ля крыніцы пары, Расой свае памыюць твары — Святы Антоні Падорыць гожасць ім і чары, А нам — бяссонне. І ззяннем вочак залатых Яны ачмураць нас уміг, Бо хопіць хараства на ўсіх Такой вясной. І з Музай будзем мы за іх Стаяць сцяной. пераклад са скотса — <a href="http://prajdzisvet.org/translator/11-jankuta-hanna.html">Ганна Янкута</a> Каментары: Усе тры вершы напісаныя на шатландскім дыялекце вельмі папулярным у шатландскай паэзіі памерам, вядомым як стандартны габі або Бэрнсава страфа, нягледзячы на тое, што прыдумалі яе трубадуры, а ў Шатландыі яна шырока выкарыстоўвалася задоўга да Роберта Бэрнса. “Элегія на смерць містэра Дэвіда Грэгары...” — адзін з першых вядомых вершаў Фэргюсана, напісаны ім ва ўзросце 15 гадоў. Гэта габі на манарыме: памер патрабуе заканчваць кожную страфу адным словам. У псеўдаэлегіях (да гэтага жанру належыць і дадзены верш) гэтае слова звычайна “dead”. Эпіграф да верша “Свежыя вустрыцы” ўзяты з бурлескнай паэмы “Добры шылінг” (Splendid Shilling) Джона Філіпса (1676—1709). © Кацярына Маціеўская, пераклад, 2010© Ганна Янкута, пераклад, 2010 <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Fergusson, Robert/Fergusson_vershy.pdf"><img class="text" alt='Fergusson, Robert.pdf' src="/img/icons/pdf.gif"/></a> <a class="wrapper" target="_blank" href="/storehouse/authors/Fergusson, Robert/Fergusson_vershy.doc"><img class="text" alt='Fergusson, Robert.doc' src="/img/icons/doc.gif"/></a> <a href='PS_PAGE_LINK'>чытайце цалкам на prajdzisvet.org</a>
Дадаць у ЖЖ
Tweet

Art Detected

Роберт Фэргюсан (Robert Fergusson) 1750 – 1774